Badral's personal blog
Интернет миний ертөнцийг хардаг цонх …

Archive for the ‘ЛаТекс/Текс’ Category

Монгол ном бэлтгэх латекс хэв

Thursday, May 10th, 2007

За та бүхэнд амлаж байснаар өчигдөр орой сууж хийсэн латекс номын хэвийн эхийг энд хавсаргалаа. Би өөрөө латекс хамтран хөгжүүлдэг, эсвэл өнө удаан жил хэрэглэсэн мэргэжилтэн биш тул гологдолтой зүйлс олон байгаа байх. Та бүхэн эх кодыг шалгаад сайжруулах зүйлс байвал илгээнэ үү.
Энэхүү баримтын эхийг Убунту линүкс дээр texlive ашиглан бэлтгэсэн болно. Үүсгэгдсэн PDF файлын чанар хангалттай сайн биш байж болох юм. Та бүхэн яаж сайжруулж болох тухай зөвөлгөө өгөөрэй.
Монгол хэл маань латекс/текс орчинд хаа очиж сайн дэмжигдсэн байдаг нь берлиний их сургуулын доктор Oliver Corff -той холбоотой болов уу. Тэрээр montex пакетыг бэлтгэсэн бөгөөд одоо монгол бичгийг дэмжилт хийгээд дуусч байгаа юм шиг байна лээ.
Мөн таван хэлийн толь бичгийн төсөлтэй нь та бүхэн www.pentaglot.net хаягаар ороод танилцаж болох юм байна.

TexnicCenter үү Texmaker үү

Thursday, May 3rd, 2007

Латекс (LaTeX) TeX нь шинжлэх ухааны баримт, томъёо тодорхойлолт үүсгэхэд маш хялбар хамгийн өргөн хэрэглэдэг нээлттэй эх бүхий програм хангамжийн цогц гэдгийг ихэнхи хүн мэдэх билээ. Хэдийгээр математикч, програмистууд ихэвчилэн ашигладаг боловч барууны орнуудад мастер, дипломын ажил заавал үүгээр бичихийг шаарддаг. Учир нь эмх цэгцтэй, хэвлэлтийн өндөр чанартай баримт үүсгэдэг тул.
Энэ нь ворд шиг шууд хараад форматлаад явдаггүй ба HTML шиг тэмдэглээсээр эх кодоо үүсгээд дараа нь хөрвүүлж pdf, ps эсвэл dvi баримт үүсгэдэг.
Виндовс үйлдлийн систем дээр хамгийн өргөн хэрэглэдэг хамгийн сайн үнэ төлбөргүй латекс програм бол MikTex (www.miktex.org) билээ.

Нэг хэсэг монголоор бичих нилээн төвөгтэй боловч MonTeX хэрэглээд болоод байдаг байв. Гэтэл энэ маань өөрөө 8 битийн кодчилол хэрэглэдэг тул үүсгэсэн PDF ч юмуу баримтаасаа ворд эсвэл ямар нэг баримт руу хуулах үед кодчилол нь алдагдаад тун төвөгтэйн дээр шууд өнөөгийн юникод гарын драйвераар шууд бичээд оруулах боломжгүй байлаа. Тиймээс би латексийн юникод оруулалт дэмжигч utf8x пакетыг ашиглан Texmaker (http://www.xm1math.net/texmaker/) хэмээх програмыг ашиглан шивж оруулаад латин текст бичихдээ хэрэглэж сурсан дассан TexnicCenter (http://www.toolscenter.org/) хэрэглэн хөрвүүлдэг байв. Уг нь Texmaker -ээрээ шууд хөрвүүлж болох боловч шинжилгээ (debug) хийж чаддгүй тул ингэж хоршуулж хэрэглэж заншсан байлаа. Харин өнөөдөр санаандгүй Java, PHP код бичихдээ хэрэглэдэг супер унверсал засварлагч Eclipse дээрээ латекс баримт хөрвүүлдэг болчихвол их амар болох мэт санагдаад eclipse хадгаламжаас (repository) жаахан хайгаад олдохгүй болхоор нь өөрөө хялбархан плагин бичих санаатай гүүглэдэж эхэлтэл TexLipse гээд яг хүсэж байсан зүйлийг маань Хэлсэнкийн их сургуулийн хэдэн нөхөд хийсэн байсныг http://texlipse.sourceforge.net/ хаягаас олж санаа амрав.
Энэ хаягаар орж TeXlipse -ийг суулгаад ашиглаад монгол баримтаа үүсгээд хөрвүүлээд үзтэл яралзтал сайхан ажиллаж байлаа. Нөгөө хамгийн дуртай TexnicCenter -ээсээ ч би татгалзлаа. Та бүхэн ч бас латекс хэрэглэдэг бол энэ засварлагчийг хэрэглээд үзээрэй!

Мөн монголоор бичихэд нэр томъёо (glossary) үүсгэхэд латексийн makeindex програм 1024 байтаас илүү тэмдэгт хүлээж авахгүй ядаргаатаад байдаг тул 2048 байт тэмдэгт болгож өргөтгөн Miktex-ийг хөрвүүлээд гарсан makeindex програмыг http://badaa.mngl.net/myproduct/makeindex.exe хаягтаа тавилаа. Та бүхэнд ийм асуудал гарвал C:\Program Files\MiKTeX 2.6\miktex\bin дотор байгаа makeindex.exe -ийнхаа оронд хэрэглээрэй. Удахгүй би өөрийн монголоор бичдэг латекс эх кодоо цэгцлээд хэв (template) үүсгэж энд тавина.

Монголын латекс/текс хэрэглэгчид маш олон болтугай.