Badral's personal blog
Интернет миний ертөнцийг хардаг цонх …

“Болор” алдаа шалгуурт итгэж болох уу?

November 29th, 2014

“Болор” алдаа шалгуур гараад нэгэн жилийн нүүрийг үзжээ. Энэхүү програмыг хэрэглэж үзээгүй байж муучлах, итгэхгүй байх явдал мэр сэр гарсаар байгааг хараад тэсэлгүй энэхүү нийтлэлийг бичлээ.
Кирил бичгийн дүрэм нь тогтворгүй, олон жил хэл шинжлэлийн эрдэмтдийн шүүмжийг дагуулсан, ард олны толгойг эргүүлсэн, програмчлахыг оролдсон олон арван програмистуудын махыг идэж шийдэгдэхгүй олон жил болсонтой маргахгүй ээ. Аргаа бараад засаг төр нь өнгөрсөн жил бичгийн дүрмээ шинэчлэх гэж хүртэл оролдоод бүтэлгүйтлээ. Уг нь өөрчилсөн бол зөв байсан ч үүнийг ард түмэн хүлээж авах цаг нь болоогүйг харууллаа. “Үхэл нь ирсэн оготно муурын сахлаар оролдоно, үйл нь ирсэн хүн үсгийн дүрмээр оролдоно” гэж зүгээр ч нэг хоосон хэлц биш гэдгийг бид мэдэрсэн. Гэхдээ бууж өгөөгүй, харин ч кирил бичгийн зөв бичих дүрмийн асуудлыг яг одоо бичиж байгаагаар нь програмчилж чадсан. Болор алдаа шалгуурыг миний олон жилийн өмнө нээлттэй эхийн ертөнцөд оруулж байсан, одоо ч өргөн хэрэглэгдэж байгаа aspell, hunspell-н монгол хэлний багцуудтай харьцуулах арга үгүй. Учир нь нэгдүгээрт aspell ба hunspell нь хэдий мундаг ч монгол хэл шиг залгамал хэлнүүдэд тохиромжгүй, хоёрдугаарт монгол хэлний толийнх нь үгийн сангийн хэмжээ нь ердөө 2,1 сая орчим болж байсан юм. Харин Болор алдаа шалгуур бол монгол хэлэнд зориулагдан бүх эх код нь 100% Болорсофтын залуусаар бичигдсэн бөгөөд монгол хэлний бүх үгийн хөмрөгийг хамрах боломжтойгоор зохиогдсон юм. Одоогоор 50 орчим сая үүсмэл үгийн сантай байна. Цаашид жинхэнэ нэр, оноосон нэр, монголжиж буй гадаад үгсийг оруулахаар зэхэж байна.
Бид монгол хэлийг үг зүйн төвшинд нь барих гэж үнэндээ багагүй хугацаанд зүтгэсэн. Үгийн хувирлыг шийдэхдээ монгол хэлнийхээ хувьд төгсгөлөг төлөвт трансдусерыг зохиож түүнийгээ 4 – 5 янзаар програмчлан оновчилж байж бүтээсэн юм. Онолын хувьд сууриар нь шийдсэн тул үүнд хэл бичгийн дүрэм, үсэг бичиг өөрчлөгдөх зэрэг нь асуудал болохгүй. Болорсофт судалгаагаа үсгээс буюу монгол бичгийн үсгийн фонт зохиож эхэлж байсан бол өнөөдөр морфологийн буюу үг зүйн судалгаагаа хийж дуусгаад байна. Кирил бичгийн асуудлыг үндсээр нь шийдэхийн тулд зайлшгүй монгол бичгээ судалж түүнийгээ ноён нуруу болгож барьдаг болохыг бид олж мэдсэн бөгөөд энэ нь бидний судалгаанд том түлхэц өглөө.
Цаашид өгүүлбэр зүй, утга, найруулга зүй гээд олон олон судалгаа шилээ дараад хүлээж байна.
Энэхүү бүтээгдэхүүнд онолын төвшинд хийсэн суурь судалгааны үр дүнгээ ашигласан тул яахын аргагүй өндөр технологийн инновацийн бүтээл болсон гэж ам бардам хэлнэ.
Зарим нэг санд байхгүй үг танигдахгүй улаанаар зурагдах асуудал байгаа ч дор дороо засагдан дараа дараагийн хувилбарууд нь шинэчлэгдээд гарч байгааг хэрэглэж байгаа үйлчлүүлэгчид маань батлах байхаа. Нэг жилийн хугацаанд бид 5 шинэчлэл гаргасан байгаа ба удахгүй оноос өмнө дахин нэг шинэчлэл хийхээр төлөвлөж байна.
Ямар нэг арилжааны бүтээгдэхүүн гаргана гэдэг нь амаргүй асуудал болохыг бид биеэрээ үзлээ. Үндсэн асуудлаа шийдэж програмчилсны дараа тус бүтээгдэхүүн интернет ашиглан өөрөө өөрийгөө автоматаар шинэчлэх, лиценз үүсгэж хууль бусаар хуулбарлах үйлдлээс хамгаалах, олон арван орчинд туршиж үзэх зэргээс эхлээд бүтээгдэхүүний эх кодын олон арван салаа модыг арчлан авч явах нь тийм ч хялбар асуудал биш юм.
Эцэст нь нуршихад Болор алдаа шалгуур нь монгол улсад хүчинтэй дүрмийг барьж бүтээгдсэн бөгөөд өнөө цагийн монгол хэлний хэл шинжлэлийн томоохон төлөөлөл болсон хүмүүс болох Ш.Чоймаа, Ж.Баянсан, Э.Равдан, Ц.Өнөрбаян, Б.Жадамба, М.Баярсайхан, М.Саруул-Эрдэнэ зөв болохыг нь батлан сайшааж, алдаа оноог нь ч шүүмжлэн тунгаасныг дуулгахад таатай байна.
Болорсофтын бүх залуустаа амжилт хүсэж, урам өгье. Болорсофтын хийсэн болон хийж байгаа бүтээлүүдийг Google, Microsoft, Apple, SAP, Oracle-н аль нь ч хийж чадахгүй.

Заримдгуудад (хууль дүрэм гаргагчдад)

July 8th, 2014

Зарим заримдаа заримдгуудад зориулж блогтоо заавал нэг заримдаг нийтлэл сараачих болчхоод байх юм даа. Яагаад заавал гэж? Хорхой хүртэл биедээ хүрэхээр атирдаг гэдэг байхаа? Наадмаар юун 5 өдөр амрах вэ? УИХ-нхаан, засгийн газрынхаан дэндэж байгаа юм биш үү? Өөр хэлэлцчихмээр, өргөн барьчихмаар хууль олдохгүй байна гэж үү? Та нар өөрсдөдөө зориулж хууль гаргадаг юм уу монгол улсын иргэдэд зориулж хууль гаргадаг юм уу? Толгойгоороо хөл хий гэж ард түмэн та бүхнийг сонгоогүй л байх. Тэгээд тэр аргументыг нь хараад байгаарай. Хагас бүтэн сайн өдөр таарчихсан юм гэнэ. Тархи нь тахианых шиг болчихсон байдаг юм байх даа.
Амралтын өдрөөр сонгуулиа явуулдаг байхад заавал ажлын өдөр хийж, тэр өдрийг амралтын өдөр болгож ажил алдуулна. Төрийн албаныханд цалгардаад байх юм байдаггүй юм байж. (ёж) Хувийн хэвшлийнхэнд бол маш хорлонтой хэрэг болж байгаа юм.
Мөн ам нээхээр уушги нээ гэдэг. Зуны цагийг урагшлуулахаа больж бас нэг солиорцгоосон. Хүний био цагийг барьж эрүүл мэндийг хамгаалж байгаа юм гэсэн. Хүний био цагийг барих тухай ярих юм бол нар эрт мандахад хүн битгий хэл амьтан ч эрт босдог байх шүү. Ялангуяа монголчууд бол зун ургах нарнаар хэдийнээ босчихсон байдаг. Би ч мөн өглөө 4 цагаас нүдээ нухалж, айраг залгилаад адуунд морддог байж, одоо ч хөдөө тийм л байгаа гэж найднам. Иргэдийн эрүүл мэндийг хамгаалах гээд байгаа бол тэр өмхий утаагаа байхгүй болгоод хэдэн эмнэлэг нэмээд барьдаг болоосой. Цаг шилжүүлдэггүй улсуудыг аваад үзвэл нэг бол хамгийн хөгжилгүй үгүй бол хөгшчүүлээр дүүрсэн орнууд л байгаа.
Энэ мэтээр ажлын цагийг санаатайгаар алж, эдийн засгийг доройтуулж байгаа бодлого цаанаасаа их үндэстний явуулга байгаад байна уу эргүү малуудын солиорол болоод байна уу? Эсвэл Монголын эдийн засаг тултлаа хөгжөөд иргэд нь юу ч хийхгүй гэдсээ илээд хэвтэж байхад сайхан амьдрах хэмжээнд хүрчихсэн юм уу?
Энэ солиорлыг зогсоох эрүүл ухаантай төрийн түшээ байхгүй юм гэж үү?

Damn railways of Mongolia

June 29th, 2014

Энэ улс орныг барьж байгаа хүмүүс гэж яачихсан таар шуудайнууд байдаг юм бэ? Төр барих нь битгий хэл гэр ч барьж чадахгүй амьтад юм биш үү? Өргөн нарийн төмөр замын асуудал гэж хэдэн жил ярилаа. Одоо тавьчихсан ганц КМ төмөр зам ч алга. Нөгөө 5-р цахилгаан станц барих гэж бараг 5 жил бүр 20 жил юм гэнэ шүү хэрүүл хийсээр өнөөдөр байхгүй байгаа шалгаан нь барих газар олдоогүй юм гэсэн. Түүнээс ялгаа алга.
Нэг улсад олон янзын төмөр зам байдаг юм уу? Байдаг бол ямар улс байдаг юм бэ? Миний бодлоор одоо байдаг орос хятадыг холбосон зам нь ямар царигтай байдаг юм, тэрийг нь тавиад л болоо юм биш үү? Олон янзын төмөр зам тавьчхаад олон янзын вогон явуулах гээд байгаа юм уу хаашаа юм бэ? Энэ чинь одоо Монголд хужаагийн олон залгуураас өөр юм байхгүй болсонтой адилхан заваарсан юм болох юм биш үү? Уг нь монгол улсын стандарт нь 2 шонтой хуучин орос залгуур юм билээ. Хуучин орос ч гэж тэр нь одоо герман, европт (англиас бусад) хэрэглэдэг стандарт л даа. Гэтэл одоо баахан салганасан хужаа залгуурууд орж энд тэндгүй тархчихаад нөтбүүкээ залгалаа, 2 шонг нь хайлуулаад шатаалаа. Иймэрхүү байдлаар хэд хэдэн төхөөрөмжөө шатааж ч байв. Ерөнхий сайд асан Сү.Батболд гуай европ стандарт гэж баахан шоудсан. Ядаж залгуурынхаа асуудлыг шийдсэн нь хаа байна???
Хэнд ч хэрэггүй заваарсан юм ярьж, улс төр хийж цаг алдаад байлгүй тэр төмөр зам, тэр цахилгаан станцаа бариач. Та нар хувийн хэвшлүүдэд татвараа төлж чадахгүй хэдэн сар болоход ямар торгууль тавьж, яаж сүржигнэдэг билээ. Тэгвэл татвараа төлж байгаа ард түмэн шаардлагатай дэд бүтцүүдийг хурдан тавих шаардлага эрх мэдэлтнүүдэд нь тавих эрхтэй байх гэж бодож байна.
Нэг л их эдийн засгийн тооцоо ярьсан хүмүүс. Хэрэв тийм юм бол бидэнд хөдөө явж амрах, айл хэсэхэд хэрэгтэй асьпалтан замаас өмнө хөдөө орон нутагт бараа таваараа хямдхан хүргэчихдэг , тэндээсээ түүхий эдээ хямдхан татчихдаг, иргэдээ ч бөөнөөр нь хямд төсөр тээвэрлэчихдэг төмөр зам нь илүү хэрэгтэй байсан баймаар санагдах юм. Тэр чинь тэр төвлөрлийг сааруулж, бүс нутгийг хөгжүүлэх түлхүүр юм биш үү?

Name table of some large numbers

March 24th, 2014

Мөнгөн тэмдэгтийн ханш их унасан юм уу, гэнэт уламжлалаа сэргээх гэсэн үү сүүлийн үед манайд наяд, их наяд, зуун их наяд ч гэх шиг том тоог хачин сонин, буруу зөрүү бичих болжээ.
Хэрвээ үнэхээр хуучин уламжлалаараа бичнэ гэвэл зуун их наяд гэсэн тоо байхгүй. Түүнийг их маш дэлгэмэл гэж хэлмээр.
Гэхдээ энд энэ асуудлаас илүү эх газрын европ болон америк, канад, шинэ британи зэрэгт ялгаатай нэрлэдгийг үзүүлэв.

Орон Тоо Монгол (уламжлалт) Монгол (орчин үе) Европ/Герман Америк Орос
10^0 1 Нэг Нэг Eins one один
10^1 10 Арав Арав Zehn ten десять
10^2 100 Зуу Зуу Hundert hundred сто
10^3 1000 Мянга Мянга Tausend thousand тысяча
10^4 10000 Түм Арван мянга Zehntausend ten thousand десять тысяч
10^5 100000 Бум Зуун мянга Hunderttausend hundred thousand сто тысяч
10^6 1000000 Сая Сая Million million миллион
10^7 10000000 Живаа Арван сая Zehnmillion ten million десять миллион
10^8 100000000 Дүнчүүр Зуун сая Hundertmillion hundred million сто миллион
10^9 1000000000 Тэрбум Тэрбум/Миллиард Milliarde billion миллиард
10^10 10000000000 Их тэр бум Арван тэрбум Zehnmilliarde ten billion десять миллиард
10^11 100000000000 Наяд Зуун тэрбум Hundertmilliarde hundred billion сто миллиард
10^12 1000000000000 Их Наяд триллион/биллион? Billion trillion триллион

Монгол тоо цааш 10^66 хүртэл нэрлэгддэг нь 20-р зууныг хүртэл хамгийн их тооны нэршил байсан нь дамжиггүй. Гэвч орчин үед одон орны судалгаанд Googol гэж 10^100 тоог нэрлэдэг бөгөөд цаашилбал Googolplex-р 10^googol буюу 10^10^100 тэмдэглэж байна. Цааш Googolplexplex, Googolplexplexplex, Googolplexplexplexplex гэх мэт явах жишээтэй.

An advertising video for Bolor spellchecker

March 7th, 2014

BOLOR Spellchecker V1.2.1 is available

March 4th, 2014

БОЛОР алдаа шалгуурын 1.2 хувилбар ашиглаж байгаа хүмүүс дариухан 1.2.1 хувилбар руу шилжүүлнэ үү.
Учир нь 1.2-н Ворд плагин дээр нэгэн ноцтой алдаа илрүүлсэн тул бид төлөвлөөгүй 1.2.1 хувилбараар тухайн алдааг заслаа. Мөн үгийн санг шинэчилсэн болно.

User manual of Bolor Spellchecker

February 20th, 2014

Болор алдаа шалгуурын хэрэглэгчийн гарын авлагыг онлайнаар татаж авахаар байршуулав. Гарын авлага

BOLOR Spellchecker V1.2 is available

February 15th, 2014

Өчигдөр буюу 14 оны 2 сарын 14-нд Болор алдаа шалгуурын 1.2 хувилбар гарав.
Үүнд өнгөрсөн хугацаанд гарсан хамгийн их ирсэн санал гомдлуудыг харгалзан үзсэн бөгөөд Майкрософт ворд 2007 дээр гацах, компьютер ихээр ачаалж гэсэн асуудлыг гол болгон авч үзэж, ворд 2007 нэмэлтийн програмчлалыг бүрэн шинэчлэн хийлээ.
Энэ хувилбарт орсон шинэчлэлийн дэлгэрэнгүй мэдээллийг http://spell.bolorsoft.com/15 хаягаар орж үзнэ үү.
Болор алдаа шалгуурыг хэрэглэж байгаа нийт хэрэглэгчиддээ талархал илэрхийлж, програмаа шинэчлэхийг хүсье.
Дараагийн хувилбартаа бид үгийн сангаа шинэчлэх асуудалд түлхүү анхаарна.

Keymap standard for mongolian script

January 11th, 2014

За монгол бичгийн гарын стандартыг нэлээд олон мэргэжилтнүүдийн саналыг авснаар кирил гарын байрлалаа дагуулж хийхээр болов.
Одоогоор анхан шатны нооргийг дараах байдлаар гаргасан байгаа болно. Саналаа та бүхэн сэтгэгдлээр оруулна уу. Тусгаж авмаар зүйлсийг аваад энд шинэчлээд тавиад байх болно.
Үндсэн байрлал:
Түүх:
0.01 хувилбар
0.02 хувилбар
0.03 хувилбар

Шифттэй байрлал:
Түүх:
0.01 хувилбар
0.02 хувилбар
0.03 хувилбар

Presentation about Bolor spell

January 1st, 2014

“Болор” алдаа шалгуурын талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл хүссэн хүсэлт их ирж байгаа тул нэгэн үзүүлэн бэлтгэлээ. Сонирхож буй хүмүүс энэ хаяг руу орж үзнэ үү. Гарын сумтай товчлуурууд ашиглан слайдаа гүйлгэж болно.