Badral's personal blog
Интернет миний ертөнцийг хардаг цонх …

February, 2010Archive for

Is there really water on the moon?

Tuesday, February 23rd, 2010

Өнөөдөр санаадгүй ийм мэдээ уншаад элэг хөших шахав. Ийм солир ч гэж хаа байхав дээ. Хадаг тавиад өрөөндөө аваачин шүтсэн ч гэх шиг. Сүүлийн үед иймэрхүү юм уншиж сонсохоор уур нэлээн хүрдэг болоод байгаа нь юутай холбоотой юм бүү мэд. За шалдар булдар юм ч яахав. Сансраас унасан хог шүтэж байхад цаана чинь америкчууд тэр хогийг чинь хэр хөрөнгөөр яаж хөөргөж яаж судалж яах гээд судлаад байгааг дуулгая даа.
1969 оноос хойш хүмүүс саран дээр хүнтэй хүнгүй хөлөг хөөргөн ихэд судалсан бөгөөд ус байхгүй хуурай хэмээн нотолж байсан боловч нэлээн хэдэн жилийн өмнөөс сарны дурангийн судалгаагаар саран дээр ус мөс хэлбэрээр байгаа гэж таамаглах болж гурван ч хиймэл дагуул бие биенээсээ хамааралгүйгээр сарны 3 өөр газраас ус мөсний мөр олсон гэгдсэн бөгөөд түүнийг бодитоор батлахаар өнгөрсөн оны 6 сарын 18-нд амеркчууд флорида мужаас LCROSS (Lunar Crater Observation and Sensing Satellite) хэмээх 79 сая долларын төслийнхөө хүрээнд 2 хөлөг хөөргөсөн билээ. Үүнийг science сэтгүүлээс эсвэл гүүглээс хялбархан мэдэж болно.
За ингээд LCROSS ба LRO хөлөгт 2 тонн жинтэй пуужин тус тус үүрүүлж хөөргөсөн бөгөөд хөлөгт судалгааны хэрэгслүүд болон тус бүр 5 камер байрлуулсан байна. Ингээд 2009 оны 10 сарын 9-ний өдөр улаанбаатрын цагаар 20:30 үед үүрүүлсэн 2 пуужингаараа сарны урд туйлыг 9000 км/ц хурдаар бөмбөгдсөн байна. Үүний зорилго нь сарны урд туйлд -240 хүртэл хэмийн хүйтэн бөгөөд олон сая жил нарны гэрэл тусаагүй цэгийг (Cabeus A) мөс агуулж байх хамгийн өндөр магадлалтай хэмээн үзэж түүнийг бөмбөгдөн 50 км өндөр тоосон үүл үүсгэж тэрхүү тоосыг шинжлэх байлаа. Төсөл ч яг төлөвлөсөн дагуу болж 10 км диаметр бүхий 50 км орчим өндөр тоосон үүл үүссэн бөгөөд судалгааны дүнгээр 2009 оны 12 сард саран дээр ус байгаа гэдгийг бүрэн нотолсоноо NASA мэдэгдсэн билээ. За ус байдаг л юм байгаа биз, яах гээд ингэж их хөрөнгө гарган сарыг сонирхоно вэ?
Хэрвээ саран дээр ус байхыг баталчих юм бол хүмүүс сарыг дор нь колончлох боломжтой болох юм. Сарыг колончлоод ямар ашигтай гэж?
1. Саран дээр Helium-3 хэмээх дэлхий дээр маш ховор байдаг бодис агуулсан эрдэс асар их хэмжээгээр байдаг байна. Энэ нь цөмийн нэгдлийн (kernfusion) хүчээр асар их энерги байгальд ямар ч хоргүйгээр энерги гаргах боломжтой болох ба хүн төрөлхтөн өнөөг хүртэл тийм механизм байгуулж чадаагүй тул итгэхэд бэрх. Гэвч атомын цахилгаан станцад хэрэглэсэнээр байгальд ямар ч хорт хаягдал гаргахгүй энерги үйлдвэрлэх боломжтой болох юм. Үүний тулд тэрхүү түүхий эдийг дэлхий рүү зөөвөрлөх бөгөөд оронд нь хүчилтөрөгч, устөрөгч болон үйлдвэр барихад шаардлагатай зүйлсийг сар руу зөөвөрлөнө. Энэ нь эдийн засгийн хувьд алдагдалгүйгээр барахгүй ашигтай гэдгийг эдийн засагчид батлаад байгаа.
2. Ашигт малтмал олборлох боломжтой. Энэ олборлолтонд зориулсан машин механизмыг загварчлах уралдаан намайг энд оюутан байхад (2004/5 оны үед) NASA-гаас 500 000 $ шагналтайгаар зарлагдаж байсан. Мөн түүнтэй төстэй уралдаан германд ч SUN corporation-оор дамжин зарлагдаж байсныг санаж байна.
3. Сарны туйл дээр бараг байнга нар тусдаг байршлууд байдаг бөгөөд мөн саран дээр нарны цахилгаан үүсгүүрт шаардлагатай бүх түүхий эд байгаа нь батлагдсан. Ингэснээр нарны цахилгаан станцаар саран дээрх бүтээн байгуулалтыг хийх боломжтой.
4. Устөрөгч илрүүлснээр саран дээр үйлдвэрлэл явуулж тэндээс дэлхий рүү хөлөг илгээх боломжтой болно. (Энэ нь л ус илрүүлэхийг гол түлхүүр болов уу)
5. Дэлхий дээр туршихад бэрхшээлтэй төслүүдийг турших боломжтой болно.
6. Хүмүүс саран дээр суурьшиж эхэлснээр жингүйдлийн орчинд бүтээн байгуулалт хийх болон амьдрах талаар туршлагатай болж цаашдын гариг эрхэс рүү зочлоход дөхөм болно.
7. Марс руу очих суурийг бүрдүүлж сансрын хөлгийн хамгийн том цэнэглэгч, энергийн хангамжтай буудлыг байгуулах болно.
8. Дэлхийтэй шууд харилцах утсан харилцуур байгуулах боломжтой. Үүний тулд сарыг тойрсон олон хиймэл дагуул хөөргөх эсвэл L2-Lagrange-Point дээр байрлах нэгэн хиймэл дагуул хөөргөхөд хангалттай бөгөөд нэг их удаашралгүйгээр утсаар харилцан ярилцах боломжтой.
За мань яаж мэдэхэв цаашаа олон эерэг талууд, сөрөг ч талууд байгаа биз. Гэсэн ч ямар ч гэсэн 2024 он гэхэд хүн суурьшин ажиллах боломжтой болгоно гэж зарлагдаад байгааг нь харж л байя даа. Тэр болтол амьд мэнд явж л байх байлгүй. 2024 больёо гэхэд 2030-д боломжтой болчих ч юм билүү.
Би уг нь багадаа одон орон судлалд маш дуртай байлаа. Тэгээд л 9-д орохоосоо өмнө их гоё зурагтай Астраноми гэсэн номыг бараг бүгдийг уншчихсан их л додигор амьтан 9-д орсон чинь тэр хичээл програмаас нь ор тас хасагдаад одон оронч болох мөрөөдөл талаар болсон юм даг. Энэ талаар манай улс анхаарах чадалтай байсан бол найдвартай одон оронч болох байсан байх. Гэхдээ програм хангамжийн инженер болсондоо одоо харамсдаггүй ээ.
За үг олдож үхэр холдох нь програмаа бичье. Ажил их байна.
Дэлхийн нөгөө захад иймэрхүү зүйл хийгдэж байхад манайд тэдний 50 жилийн өмнө хөөргөсөн сансрын хөлгийн хогийг нь шүтээд сууж байгааг хараад тэссэнгүй энэ бичлэгийг шивчихлээ.

Wubi? No thanks!

Friday, February 19th, 2010

Сүүлийн үед монголд залуучууд Үбүнтү (Ubuntu) гэж овоо ярьж бичдэг болжээ. Гэхдээ харамсалтай нь Wubi хэрэглэж суулгаж ашиглаад магтаад байх юм. Энэ бол ёстой хэрэггүй, бүтэхгүй эд. Учир нь Wubi-гээр суулгасан Ubuntu үйлдлийн систем виртуал файлын системээр ажилладаг! Хялбархан хэлбэл Виртуал машинаас сүртэй ялгарах зүйл байхгүй. Файлын системээ виртуал файл системээр суулгадаг. Эхлэхдээ асар уднаа гэсэн үг. Диск имежээ задлаж тавиад дэлгэж уншинаа гэсэн үг.
Мөн ямар нэг кернел эсвэл системийн шинэчлэлт хийхэд асуудал гарах магадлал өндөр. Учир нь Виндовс эхлүүлэгчид Үбүнтү цөмөө зааж өгдөг. Гэтэл Үбүнтү өөрөө стандартаар GRUB booter ашигладаг тул шинэчлэл хийсний дараа тооцоолуур тань эхлэхгүй байхад гайхах зүйл байхгүй.
Виндовс дээр ингэж суулгасан Үбүнтү-гээс Үбүнтү дээрээ виртуалбокс (Virtual box) суулгаад тэр дотроо виндовс суулгаад ажилласан нь илүү хурдан байх болно!
Мөн энэ дашрамд ам нээсэн дээрээ нэг зүйл хэлчихэд энгийн хэрэглэгчид Линүкс ашиглахад вирустэнэ гэсэн зүйл байхгүй амар мэт ойлгоод байх шиг байгаам. Үгүй ээ, вирустэхийн хувьд вирустэнэ. Линүксд зориулж бичсэн вирус одоо эрчимтэй нэмэгдэж байна. За ингээд хэлчихээр хүмүүс бас за за ялгаагүй зөндөө линүкс вирус гараад ирэхээр виндовсоос ялгаагүй гацаж гөлийгөөд явуургүй болох эд байна гээд унадаг. Бас ийм бишээ, вирустэх нь гайгүй! Линүкс кернел, файл систем зэрэг нь маш сайн програмчлагдсан! Тиймээс виндовсынх шиг олон вирус гарч ирэхэд тун хэцүү бөгөөд гараад ирлээ гэхэд рүүт эрхээр ажиллаагүй тохиолдолд үндсэн системд сүртэй аюул учруулж чадахгүй. Ямар ч гэсэн монголд хамгийн өргөн дэлгэр болсон форматлах гэдэг асуудал бол бараг гарахгүй дээ. Миний энэ муу навсгар лаптоп дээр Hardy Heron 2008 оноос хойш л явлаа. Форматлах хэрэг гарсангүй өдий хүрлээ дээ.

Би 2010 оны 2 сарын 14-нд битүүлж байна,15-нд шинэлнэ

Sunday, February 14th, 2010

За та бүхэн сайхан шинэлж байна уу. Би битүү сартай өдрөө сайхан битүүрч байна. Төрдөө тэрсэлсэн юм биш, түмэн олондоо буруу санасан ч биш, Тэрбиш гуай болон бусад зурхайчдыг муучилъя ч гэсэнгүй. Зүгээр л 21-р зуунд амьдарч байгаа юм болохоор сар өнөөдөртөө хаана ямар байдалтай байгааг нагацтайгаа хамт онлайн камераар интерактив хараад сууж болж байгаа тул ийнхүү шийдсэн юмаа. Нөгөө талаас Германд байгаа болохоор заавал зон олныг дагах хүнд шаардлага шахаас гарсангүй.
Мөнхүү одон орон судлалаас Баяраа гэдэг залуу http://www.olloo.mn/modules.php?name=News&file=article&sid=1167735 нийтлэлийг бичсэн нь ихэд таалагдлаа, сайшааж байна. Одон орон судлаач, мэргэжлийн хүн болох энэ залуу 2 жилийн өмнөөс сар шинийн үеэр миний бичдэг энэ сэдэвтэй маань тун төстэй, утга нэг сайхан нийтлэлийг бичсэнд туйлын баяртай байна. Ингэж дуугарах мэргэжлийн шинжлэх ухаанч хүн хэрэгтэй байсан юм.
Тэрбиш гуай болон бусад зурхайчдыг муулж байгаа юм биш шүү. Та бүхэн маань тэр зурхайгаа залуу үедээ зааж сургаад, жаахан нээлттэй болгоод, авах гээхийн ухаанаар хоорондоо зөвлөлдөөд шийд шийдвэрээ гаргаад явдаг бол сайхансан.
Монголчууд бид шинжлэх ухаанд итгэх болоогүй гэж үү?

Сар шинийн мэнд дэвшүүлье!

Saturday, February 13th, 2010

За цагаан сарын маргаан тойрсон асуудалдаа орж тэмдэглэлээ хийе дээ. Хүн гэдэг мартахдаа тун хурдан амьтан. Тэгэхээр жилийн жилд маргаан болдог энэ асуудлыг бүгдээрээ зүгээр л ажиглаад явцгаая гэсэн зарчмаараа энэ жилийн ажиглалтаа бичье.
За уржнан жил http://www.badral.net/index.php?/archives/53-unknown.html хаягт бид 2008 оны 2 сарын 7-нд битүүрч 2008 оны 8-нд шинэлэж байжээ. За тэгээд Тэрбиш зурхайчаа магтан дуулж яг зөв шинэллээ гэж баяссан байгаа юм. Бидний ажиглалт хийж эхэлсэн цэг бол тэр. Биднийхээр бол ажиглалтын 1-р он. 🙂
Дараа жил нь илүү сартай жил та минь гээд 13 сарын дараа буюу http://badral.net/index.php?/archives/104-unknown.html 24-нд битүүрч 25-нд шинэлсэн байх юм. Өмнөх ажиглалтын 1-р онтойгоо харьцуулахаар 1 өдрийн өмнө шинэлсэн болж таарав. Хятадууд илүү сар гарахыг мэддэггүй юм байлгүй ямар ч гэсэн 1 сард шинэ жилээ тэмдэглэчихсэн байлаа.
За өнөөдөр 2010 оны 2 сарын 13. Энэ жил бид өнөөдөр битүүрч байна. Маргааш буюу 2010 оны 2 сарын 14 шинийн нэгэн гээд байгаа. Аан бас болоогүй 15-нь ч шинийн нэгэн гэсэн. Шинэ сар бол 2 сарын 14-ний 10:52 гарч байх юм. (0 буюу Сар битүүрч байнаа гэсэн үг. Яагаад гэвэл дараад уншина уу. ) Тэгэхээр 2008 оны буюу бидний ажиглалтын 1-р онтой харьцуулбал бас л ноднин жилийнх шиг бид 1 өдрийн өмнө шинэлэх болоод байна даа. За хөөрхий тэгэхээр 2008 онд бид буруу шинэлсэн болж таарах нь дээ?
Гэхдээ юмыг яаж мэдэхэв бүгдээрээ ажиглаад л шинэлээд явж байя даа. Ирэх жил яах юм бол доо. Ирэх жил их сонирхолтой зүйл гарч ирнэ. Учир нь бид дэлхий маань нараа 365.2422 хоногт тойрдог бөгөөд 12 сарыг жил гэж үздэг нь үнэн бол бидэнд хугацаа/сарын хувьд илүүдэл гарахаас дутагдал гарахгүй. Тэр илүүдлийг нь монгол зурхайд цуглуулж байгаад 4 3 жил дотроо нэг сар оруулаад нэмчихдэг юм гэсэн. Тэр нь өнгөрсөн жил буюу 2009 онд тохиочихсон тул ирэх жил 2 сарын 3-ны улаанбаатрын цагаар 10:31:49-д битүүрэх 0 сараар битүүрч 2 сарын 4-нд шинэлэх болно. Харин өнгөрсөн 2 жилийнх шиг гэвэл 2 сарын 2-нд битүүрээд 3-нд шинэлэх байх. (яахав 1 хоногийн зөрүү л яваад байгаа.)
Харж л байя даа. 🙂