Badral's personal blog
Интернет миний ертөнцийг хардаг цонх …

Archive for the ‘Нээлттэй эх’ Category

Glossary for Mongolian Openoffice

Wednesday, March 16th, 2016

2008 онд монгол опенофисыг гаргаж байхад юуны өмнө манай баг Glossary буюу нэр томьёог орчуулж байсан бөгөөд тухайн үед хэрэндээ л чанартай орчуулж байсан. Түүнээс хойш хэрэгсэхгүй хаясан байсан бөгөөд олон ч хүн тус нэр томьёоны орчуулгыг асуусан тул санан байж хуучин дискээсээ сэргээгээд http://openmn.org/index.php?nav=14&pageId=23&op=loadglos&item=2 хаягт тавьлаа. Мөн эхийг нь cvs форматаар openoffice.mn.csv.tar тавьлаа. Хэрэгтэй хүмүүс нь татаж аваад ашиглана биз ээ. Харин бидний нэрсийг буюу ОпенМН баг хийж байсан гээд дурдаарай. 😉

Oracle is destroying Sun’s built

Monday, March 11th, 2013

SUN (цааш НАР гээд явъя) миний хамгийн их хүндэтгэн биширдэг компани байлаа. Яагаад гэвэл тэдний бодлого надад таадагддаг байсан. Тэд том том зүйлийг бүтээсэн, нээлттэй эх болгон хөгжүүлж олон нийтийн хүртээл болгосон. Жава, ОпенСоларис, ОпенОфис, ОпенЭСБ, ОпенССО, ОпенДС… гээд дурдаад байвал урт жагсаалт болно. НАРд ажилладаг миний таньдаг цөөнгүй тооны хүмүүс бүгд маш чадалтай, шүтмээр залуус байсан.
Харин би Ораклын хувьд өгөгдлийн сан удирдах систем хөгжүүлсэн, сүүлд ERP систем рүү орж ирсэн компани гэдгээс өөр мэдээлэлгүй байлаа. Үнэхээр тийм баян компани ч гэж бодоогүй байсан тул Оракл НАРЫГ залгихад ч гайхаж байсан. Гэхдээ тэднийг цааш НАРын бодлогыг барих юм байна гэж ойлгож байтал эсрэгээр эргэв. Тэд НАРын хамаг үнэт зүйлсийг нь үгүй хийж тун муухай загналаа. Тэдний зорилго Нээлттэй эхийг бизнесийн салбараас аль болох ангид байлгаж өөрсдийн системийг үнэд хүргэх л байсан нь өдөр өнгөрөх тусам улам тодорхой болов.
Жишээлбэл ОпенСоларис, ОпенОфисын хөгжүүллийг зогсоов. MySQL-н ч хөгжүүллийг зогсоов. Харин Жава-г зогсоохыг завдсан боловч асар том эсэргүүцэлтэй тулснаар дуртай дургүй цааш хөгжүүлж байна. Энэ бүхэн бол зөвхөн олон нийтэд хамгийн ойр л програм хангамжууд. Харин олон хүн мэдэхгүй тул төдийлөн их яригдахгүй байгаа нэгэн систем бол OpenESB. Энэ бол JBI (JSR 208) гэх маш гоё концептын дагуу хөгжүүлсэн Enterprise BUS систем байсан. Apache MIX, MULE ESB аль нь ч хаана нь ч хүрэхгүй санагддаг. Хэдийгээр Глассфиш дээр хатуу уягдсан ч маш сайхан ажилладаг. Хялбар, хурдан, ярих юм байхгүй.
Хамгийн хүчтэй хөдөлгүүр нь BPEL engine бөгөөд Бизнес процессоо BPMN 2-р загварчилчихаад автоматаар ажиллуулчихдаг нь Бизнес Процессын найрал тоглолтыг (orchestration) сонгодог утгаар харуулна. Дараагийн буюу Fuji (Glassfish 3) хувилбартаа маш олон боломжуудыг нэмж, EAI паттерн ашиглах боломжтой болгоно гэж аль 2008 онд яригдаж байсан ч өнөөг хүртэл биелэсэнгүй. Үүнээс харвал Оракл Oracle Fusion middleware (Oracle ESB) зах зээлээс арчуулахгүйн тулд ОпенЭСБ-г Oracle DBMS-ээ гүйлгэхийн тулд MySQL-г зогсоолоо гэж үзэхээс өөр аргагүй болж байна. Санхүүгийн дэмжилт зогссоноор эдгээр төслүүдийг ингэж нурлаа гэж ойлгох нь хэт өрөөсгөл. Гол нь дэд бүтэц, бодлого, лицензийн зөвшөөрлийг нь (SCA) эвдсэн нь хамгийн том хөнөөл болж, нэг дээвэр дор цугларсан олон чадалтай залуус салан одов. Үнэхээр хайран.
Гэвч Нээлттэй эх зогсохгүй ээ. ОпенОффис.орг лайброфис болон цааш хөгжиж байна. Мөн Оракл ч ОпенОфисыг Апачэд шилжүүлсний дараа саяхан IBM хөрөнгө оруулалт хийж цааш идэвхитэй хөгжүүлж 4.0 хувилбарыг нь гаргахаар шамдан ажиллаж байна. Аль алиных нь шинэ хувилбарт нь монгол интерфейс, монгол бичгийн босоо чиглэлээ оруулахаар бид ч шамдаж эхэллээ. (ОпенМН холбоо маань нэгэнт унтарсан тул удахгүй түүний үргэлжлэл болох шинэ бүлгэмээ байгуулаад сэтгэлтэй бүхнийг уриалъя.)
ОпенЭСБ-ч хэсэг хугацааны дараа цааш хөгжих нь тодорхой гэдэгт итгэлтэй байна.
Аливаа байгууллага эдийн засгийн хувьд ашигтай ажиллах нь зүй ёсных. Гэхдээ мөнгөний төлөө бус хүний төлөө ажиллах ёстой гэдгийг аль ч эдийн засгийн онолд нь тодорхой заасан байдгийг санахад илүүдэхгүй биз ээ. Үүнээс улбаалбал Оракл мэт маш олон томоохон байгууллагууд дэлхийн хөгжлийг буруу зам руу хөтөлж байна.

Possibilities for Using and Developing Open Source Software in Mongolia

Wednesday, January 23rd, 2013

Ийм нэртэй уулзалт төрийн ордонд болжээ. Ийшээ төр засаг нь анхаарал хандуулсан нь сайшаалтай! Харин зараа twitter-р түгээсэн юм уу, хаашаа юм ямар ч гэсэн надад мэдэгдээгүй өнгөрсөн байна лээ. Гэхдээ азаар http://open.parliament.mn/content/1002.htm хаягт мэдээ, http://www.parliament.mn/secretariat/opensource хаягт илтгэлүүдээс нь тавигджээ.
10 гаруй жилийн өмнө ОпенМН гэдэг баг байгуулаад нээлттэй эхийг монголд хөгжүүлье гэж уриалж, бас бага сагахан зүйл хийж явсны хувьд туршлагаасаа ганц нэг зүйл дурдах л байсан байх.
1. Энэ хуралд оролцогсод дотор хэн хэн ямар нэртэй нээлттэй эх бүхий програм хөгжүүлсэн, эсвэл тийм програмын хөгжүүлэлтэд оролцсон бол?
2. Энэ хүмүүс дотор систем хөгжүүлдэг биш дандаа гадны системийг шүтэж, рекламдаж, ярьж явдаг хүмүүс олон харагдана. Жишээлбэл: 2011 онд IT park дээрх нэг хурал дээр манай компаниас Монголчууд бид үндэсний үйлдлийн системээ хөгжүүлье гэсэн утгатай илтгэл тавьж байхад танай Соёмбо линүкс яахав ээ, тэрний оронд Ubuntu дээр гээд ярьж явсан хүн ч байна. Үнэндээ бол Соёмбо системийг зохиож байхад Үбүнтү сураггүй байлаа. Соёмбо-н анхны туршилтын хувилбарыг гаргасанаас 1 жил 8 сарын дараа Үбүнтү гэдэг систем гарсан нь ганц хүнээс өөр хүчгүй байсан системийн ихэнх санааг нь агуулсан байсан тул зогсоосон юм. Гэхдээ Үбүнтү 8.04 хувилбараасаа хойш бол утгагүй болж эхэлсэн тул бидэнд эргээд Соёмбо системээ сэргээн хөгжүүлэх хүсэл төрж эхэлсэн билээ. Код үнэрлэж үзээгүй хүмүүс бол Үбүнтүгээс илүү систем хийнэ гэдэгт итгэхгүй байх нь ч аргагүй. Линүкс програмчлалын зах зухаас нь нухаж явсан хүмүүс бол болно гэдгийг нь сайн мэдэж л байгаа.
Мөн нээлттэй эх рүү шилжих тухай дандаа эерэг тохиолдлуудыг ярьсан байна. Сөрөг тохиолдол ч олон байдгийг гаргаж тавьж байж амжилттай шилжүүлнэ гэдгийг санахад илүүдэхгүй бизээ.