Badral's personal blog
Интернет миний ертөнцийг хардаг цонх …

March, 2010Archive for

Mongolian terminology project started

Tuesday, March 23rd, 2010

За нэгдсэн орчуулгын порталд Terminology төсөл үүсгэчихлээ. Ямар ч програм хангамжийн орчуулгын төслийг нэр томьёоны нэгдсэн сангүйгээр чанартай орчуулна гэдэг бараг бүтэшгүй зүйл. Энэхүү төсөлд одоогоор зөвхөн Гномийн нэр томъёог үүсгэн оруулсан бөгөөд цаашид ОпенОфис.орг, КДЭ-г нэмэх төлөвлөгөөтэй байна.
Бүх нээлттэй системүүдийг нэгтгээд нэг сан болгох гэснээ хамаагүй холих тийм ч зөв бус санагдаад тус тусад нь төсөл төслөөр нь нэмээд явсан нь дээр санагдлаа. Гэхдээ Гноме КДЭ зэрэг ойролцоо төслүүдийн нэр томьёог үүсгэхдээ мэдээж аль түрүүлж үүссэнээс нь аваад үүсгээд явах болно.

Mongolian Localization of Open Source projects

Thursday, March 18th, 2010

Сүүлийн хэдэн жил ОпенМН баг чимээгүй болсноор нээлттэй эх бүхий програм хангамжийг монгол хэл рүү орчуулах ажил үндсэндээ зогссон билээ. Энэ тэнд ч нэлээн хэдэн оролдлогууд гарсан ч нүдэнд харагдаж, гарт баригдах дорвитой зүйл ажиглагдсангүй. Жоомла-г Алтансүх тэргүүтэй андууд орчуулсныг эс тооцвол Launchpad, Limnux зэрэг дээр ганц нэгхэн жижигхэн програмын орчуулга хийх оролдлогуудаас илүү гарсан зүйл харагдахгүй байна.
Би ОпенМН баг монгол орчуулгуудыг хянах чадвар боломж байхгүй боллоо гэж үзэн тарааж, орчуулга хийхээр хандаж байсан хүмүүсийг бусад газарт байгаа орчуулга хийж буй хүмүүс рүү нэгд гэж явуулж байсан билээ. Гэвч зөв алхам байсангүй.
ОпенМН зөвхөн ОпенОфисын орчуулгаа л гардаж хийсэн нь дээр хэмээн үзэж байв.
Гэтэл энэ тэнд хийсэн ганц нэг ч болсон үгийн орчуулгууд эх төслийнхөө ч Агуулах руу нэгтгэгдэхгүй орхигдож байгаад хамарсан ямар ч гэсэн нэг нэгдсэн орчуулга хийчих вэб үүсгэх нь зөв хэмээн үзэж Pootle ашиглан ОпенМН-ы вэб орчуулгын системийг үүсгэлээ. http://trans.openmn.org хаяг руу орж та бүхэн орчуулгаа хийж байгаарай. Ганцхан үг ч байсан та хаа хамаагүй оруулснаас, энэ систем рүү оруулахад, сар сардаа эх төслүүд рүүгээ нэгтгэгдэн ороод үр дүн нь харагдаад явах болно.
Одооноос эхлэн энэ тэнд байгаа бүх орчуулга хийх сонирхолтой хүмүүсийг нэгэн дээвэр доор нэгтгэхээр шийдлээ.Таны нэгдэх газар http://trans.openmn.org
ОпенМН баг монголдоо анхдагч байсан болоод ч тэр үү бүү мэд нэгэнт танигдсан, хийсэн зүйлтэй, хүмүүсийн хандлага үргэлж эерэг байсан тул шинээр линүкс.мн -р нэгтгэсэнээс илүү үр дүнтэй юм байна хэмээн ийн шийдлээ.
Хэрэв та firefox ашиглаж байвал http://mnspell.openmn.org/ хаягаар орж монгол хэлний дүрмийн алдаа шалгагчаа суулгаад http://trans.openmn.org хаягаар орж Gnome, KDE, OpenOffice болон бусад GNU програмуудыг эх хэл рүүгээ онлайнаар орчуулах боломжтой боллоо.
Хэрвээ танд тогтмол интернет холболт байхгүй бол татаж авч орчуулаад http://trans.openmn.org систем рүү илгээх боломжтой.
Би өөрөө татаж аваад орчуулга хийхийг эрхэмлэдэг тул та бүхэнд ч бас энэ нь илүү тухай байх гэж бодож байна. Тэгж орчуулга хийхэд Kbabel, Poedit, Virtaal, Gtranslator, WordForge гээд олон системүүд байдаг. Миний хувьд kbabel-ыг хамгийн илүүд үздэг. Харамсалтай нь энэ нь линүкст зориулсан KDE дэргэцийн системийн хэрэгсэл боловч та KDE-г тэр чигээр нь виндовс дээр суулгаад хэрэглэх боломжтой. Суулгахдаа KDE-Base Apps, Lokalize болон Aspell-mn-ыг сонгосон байх хэрэгтэй. Эсвэл та виндовс дээр хялбарханаар PoEdit, virtaal-г хэрэглэж болно.
Нэмэлт:
Зарим хүмүүс guush.mn, toli.dusal.mn, itdic.edu.mn, guush.mn чөлөөтэй оролцох МТ толь бичиг, limnux.org launchpad.net гэх зэрэг онлайн орчуулгын системүүд болон асар олон зүйл байхад ийм зүйл хийж яадаг байна гэж үзэж байж магадгүй юм.
Тэгвэл тэр олон системийн хаана нь би орчуулга хийхээ мэдэхгүй байдалд орсон тул нэгтгэхээр шийдсэн юм.
Орчуулга хийхэд Launchpad.com л арай найдвартай юм болов уу гэж бодоод ганц нэг гноме орчуулга туршилтын журмаар хийсэн чинь орчуулгууд Гномийн үндсэн агуулах руу ороогүй байсан нь урам хугалсан юм.
Эрдээ эгч ч (би Эрдэнэчимэг багшийг ингэж хэлээд заншчихжээ) гандан буурахгүй энэ тэндгүй л орчуулга хийгээд, мөн энэ тэндэхийн орчуулгын тухай форумууд руу ч бичээд яриад явах юм. Надад тийм сонирхол, цаг зав гарахгүй юм.
Ийм хүмүүс мөн олон байгаа цаашид ч олширох юм шиг байна гэж бодоод http://trans.openmn.org -г үүсгэсэн билээ.

Blog of Jonathan Schwartz

Monday, March 15th, 2010

SUN корпораци нь МТ ертөнцөд JAVA болон Соларис үйлдлийн систем гэсэн 2 түлхүүр бүтээгдэхүүнээрээ алдартай билээ. Мөн ОпенОфис.орг-н загалмайлсан эцэг гэж үзэж болно. Хувийн зүгээс би SUN-ы бүтээгдэхүүнүүдийг сайн чанартай гэж дүгнэдэг. Одоо SUN корпораци ORACLE-д шилжиж байгаа бөгөөд цаашид улам сайжрана байх гэж найдаж байна.
SUN corporation-ы захирал асан Jonathan Schwartz-н блогт сонирхолтой нийтлэл нэлээд бичигддэг билээ. Тиймээс та орж сонирхоорой. Захирал байхдаа хэлж болохгүй байсан зүйлсээ сүүлийн үеэс оруулж эхэлсэн байгаа. Түүний сүүлийн бичлэг болох ПХ патентын тухай “Good Artists Copy, Great Artists Steal” маш их таалагдлаа.
Та түүний блогийг хавчаад аваарай. http://jonathanischwartz.wordpress.com

Film Avatar

Tuesday, March 2nd, 2010

Энэ оны 1 сарын 12-нд эхнэрийн хамт Avatar хэмээх киног 3 хэмжээсээр (3D) үзлээ. 3D технологийг хэрэглэсэн бүтээлийг үзэж буй анхны кино маань байсан болоод ч тэр үү бид 2 мэл ангайн үзсээр гарч ирсэн. Технологийг биширсэн. Кино ч гоё болсон байна лээ.
Одоо 3D-д жаахан дутмаг байгаа зүйлс нь мэдрэхүй оруулж ирэх хэрэгтэй санагдсан. Салхи салхилахад нь урд сандлын араас хийгээр үлээдэг, цэцэг навч гарахад өвс үнэртүүлдэг, бороо ороход нь жаахан ус дээрээс нь цацчихаж болох юм тээ. (Phantasieland-д (köln) энэ санаа байдаг дуулдсан)
Киноны үйл явдлыг та өөрөө үзнэ биз. Ойлгож ядах зүйл үгүй. Шинжлэх ухааны уран зөгнөл талаасаа бус хүний зан араншинг түлхүү харуулахыг зорьсон болов уу гэж бодогдсон.
Учир нь түүн дээр гарч буй Pandora гариг нь манай оддын системийн хөрш оддын систем болох Alpha centauri A нарны аймгийн нэгэн гаригийн (зохиогчдынхоор Polyphemus) сар юм гэсэн. Гэтэл шинжлэх ухааны үүднээс бол Alpha centauri A биш Alpha centauri B дээр амьдрал бүхий гариг байх магадлал илүү өндөр гэж үздэг.
Alpha centauri нь A ба B гэсэн 2 ихэр нарны систем юм. Харин манай систем бол НАР гэсэн 1 одны систем. Alpha centauri A нь тухайн нарны аймгийн хамгийн том од нь бөгөөд гэрлийн цацаргалт манай нарны цацаргалттай ойролцоо буюу 1,52 дахин их, жин нь манай нартай бараг адилхан буюу 1.1 дахин их. Химийн найрлага нь бас бараг ижил гэж үздэг. Нас нь ~ 5 тэрбум. Манайхтай бас л ойролцоо. Тиймээс хүмүүс тэнд манай дэлхийтэй төстэй гариг байгаа гэж таамагладаг. Хэрэв гариг байвал манай ардын аман зохиол эрхий мэргэн үлгэр буюу хараацайн домогт гардаг шиг 7 биш ч гэлээ ямар ч гэсэн 2 нартай байнаа гэсэн үг. 😉
Гэхдээ асраномчид Alpha centauri B орчинд дэлхийтэй төстэй амьдрал байх гариг байх магадлал өндөртэй гэж үздэг. Учир нь нарны масстай илүү ойролцоо (0,93 нарны масс) бөгөөд гадаргын темпратур нь 5300K тул цацаргалт нь манай нарнаас 50% бага байдаг нь энэ одны аймагт амьдрал үүсэх нөхцөл нь илүү өндөр. Мөн нас нь урт.
Одоогоор хүн төрөлхтөн Alpha centauri-д ямар ч гариг олоогүй байгаа!
Alpha centauri нь (A B хоёул) ~4,34 гэрлийн жилийн алсад байрлах (ямар нэг массгүй фотон 4,34 жилийн дараа очно гэсэн үг) ба одоо бидэнд байгаа технологиор дор хаяж 150 000 жилийн дараа хүрэх газар юм. Магадгүй antimatter зэрэг технологийг хүмүүс эзэмшээд, хэрэглээнд оруулж чадах юм бол хэдхэн 10 жилийн дотор очих хөлөг нээчих л байх л даа. Гэвч энэ зөвхөн бидний одоо хэрэглэж байгаа онгоц, машин үйлдвэрлэж байгаа техникийн хүчээр шүү дээ. Тэгвэл шал өөр өнцгөөс буюу Wormhole зэргийг нарийн судлаад дэвшилт олбол тийм удаан ч биш хэдхэн сарын дотор ч хүрэх боломж гаргаад ирэхийг үгүйсгэх аргагүй.
Одоогийн байдлаар санхүүгийн асуудлаас болоод тодорхойгүй хугацаагаар хойшилсон NASA-гийн Terrestrial Planet Finder төсөл Infrared interferometer ашиглан телескопоор амьдрал байх боломжтой гаригуудыг хайж судлахаар төлөвлөсөн төлөвлөгөөний хамгийн эхэнд Alpha Centauri явдгийг та бүхэн дээр холбоосоор ороод мэдчих боломжтой.