Badral's personal blog

Интернет миний ертөнцийг хардаг цонх …

Archive for the ‘Монгол хэл’ Category

Double encoding effect

Friday, March 15th, 2013

Монголчуудын мэдээлэл авах гэж хамгийн их ордог сайт news.mn болов уу. Гэтэл сэтгэгдлийн модуль дээрээ гарч байгаа давхар кодчлолын асуудлаа шийдэхгүй олон жил явлаа. Энэ нь ютф-8 бичвэрийг дахин ютф-8-р кодлоход гардаг асуудал. Жишээлбэл:

Давхар кодчлолын асуудал

гэсэн үгийг дахин кодчлоход дараах хувилбар үүсэх бөгөөд “Б” хувилбар гэж нэрлэе.

Давхар кодчлолын асуудал

Б хувилбарын дахин кодчлоход дараах хувилбар үүсэх бөгөөд “В” хувилбар гэж нэрлэе.

Давхар кодчлолын асуудал

гэх мэт хэлбэртэй болно. Г, Д гээд олон дахин кодчлогдсон байж ч болох бөгөөд тэр тохиолдол нь мэдээж маш ховор.
Иймэрхүү болж эвдэрсэн бичлэгийг засах хэрэгсэл 10 орчим жилийн өмнө хийгээд http://badaa.mngl.net/correct хаягт тавьсан байснаа цахим өртөөний мэйлийн жагсаалт руу нэг удаа хэн нэгний асуудлалд хариулж илгээж байснаас өөрөөр ил тавиагүй байжээ. Хаяа би ч өөрөө хэрэглэх үе гардаг тул зарим хүнд хэрэг болох биз ээ.
В хувилбарын бичвэрийг засах бол 2 удаа correct товчин дээр дарна. Эхний удаа дарахад В->Б хувилбар болгоно.
Б хувилбарыг засах бол 1 удаа correct товчин дээр дарна. Туршиж үзье гэвэл дээр байгаа жишээний В хувилбарыг дээрх хаяг руу орж бичвэрийн талбар дээр нь буулгаад correct дээр нь 2 удаа дараад үзээрэй.
news.mn рүү ороод эвдэрсэн сэтгэгдэл хуулж аваад туршиж үзсэн ч болно.
Хэрэв Г, Д гэх мэт олон дахин кодчлогдсон бол төд дахин correct товчин дээр дарж засна.

Tags: , ,
Posted in Монгол хэл, Юм юмнаас | 2 Comments »

Bolorsoft rocks, thank you IT-Incubator!

Sunday, January 20th, 2013

Болорсофт ХХК нь (http://www.badral.net/?p=207) эрийн цээнд хүрлээ. Учир нь 2011 онд инкубаторын шилдэг компани болж байсан бол 2012 оны шилдэг төгсөгч боллоо.
2012 онд монгол бичгийн юникод фонтын ОпенТайп алгоритмыг боловсруулж, ерөнхийлөгчийн вэбийг босоо монгол бичгээрээ урлажээ. Мөн монгол үг зүйн судалгаагаа дуусгаж, монгол үгийн төгсгөлөг төлөвт автоматыг үүсгэн Болор морф системийг бэлтгээд дотроо ашиглаж корпусын системээ шинэчилж байна. Мөн энэхүү системээ ашиглаж монгол бичгээс кирилл бичиг, кирилл бичгээс монгол бичиг рүү хөрвүүлэх системээ хийж эхэллээ. Одоо үгийн аймаг тодорхойлж өгүүлбэр зүйн судалгаа руу орлоо. Ингэснээр автомат орчуулгын системийг хийх боломж бүрдэнэ гэсэн үг. Мөн босоо монгол бичгийн зургийг бичвэр болгон таних OCR програмыг боловсрууллаа. Цөөнгүй тооны вэбүүдийг ч урлав. Эдгээрээс гадна манай компани дээр хэл шинжлэлийн 6 төсөл, банктай холбоотой интерпрайс системийн 1 төсөл хэрэгжиж байна. Болор толио сайжруулан электрон хувилбарынх нь програмчлалыг нь дуусгаад дагалдах програмуудыг хийж байна. Мөн онлайн хувилбарыг энэ оны дунд гэхэд судалгаануудаа ашиглан шинэ төвшинд гаргахаар ажиллаж байна. Энэхүү хувилбарт дор хаяж герман, орос, япон, солонгос хэлүүд багтах болно. Одоогоор герман үгийн сангийн хэмжээ 100 000 хол давж байна. Мөн манай компани их дээд сургуулиудтай нягт хамтран ажиллаж, 2 бакалаврын ажлыг КТМС-д санал болгож 99% амжилттай хамгаалууллаа. Одоогоор мөн 3 бакалаврын ажил хийгдэж байна.
2013 ондоо олон сайхан шинэ санаа, олон шинэ бүтээлүүд хийх нь баттай.
Болорсофтын бүх ажилчиддаа өндөр амжилт хүсье!

Tags: , ,
Posted in Болорсофт, Компьютерын ухаан, Монгол хэл, Юм юмнаас | 7 Comments »

Mongolian script keyboard layout for Windows XP

Saturday, March 19th, 2011

Сэтгэгдлээр хүмүүс Виста, 7-ны монгол бичгийн гарын драйверийг Windows XP дээр яаж суулгах вэ гэж хүсэлт гаргасны дагуу байрлалыг өөрчлөлгүй яг тэр чигээр нь суулгагч бэлтгэлээ.
Үүнийг суулгасны дараа виндовсын стандарт сонголтод орж ирнэ.
Гэхдээ MongolianScript, MonnBaiti зэрэг фонтуудыг суулгаж мөн usp10 файлыг шинэчлэх ёстой. Үүний тулд энэ файлыг татаж аваад компьютероо шинээр эхлүүлэхдээ F8-г дарж Safe mode-р ороод My Computer->Folder Options->Show hidden files and folders руу ороод Hide protected operating system files (Recommended)-с хэрээсийг нь авч хаяна. Дараа нь Windows\System32\dllcache болон Windows\System32 дотроос usp10.dll -г хаа нэг өөр хавтас руу зөөнө эсвэл устгана.
Дараа нь татаж авсан usp10.zip-ээ задлан usp10.dll-г нь Windows\System32 болон Windows\System32\dllcache руу хуулна.
Компьютероо дахин шинээр эхлүүлнэ.

Tags: ,
Posted in Монгол хэл | 3 Comments »

How to design Vertical Mongolian Web page

Friday, August 20th, 2010

Сүүлийн үед завгүй таваргасаар өдөр хоног ч харвасан сум шиг өнгөрсөөр байлаа. Гэтэл нэгэн удаа унд ууж суух зуураа цахим өртөөний шуудан түгээгүүрээр (http://groups.google.com/group/tsahim-urtuu-suljee) цацагдсан мэйлүүд 6000 давсан байхыг хараад нэгэн мэйлийг нээтэл МОНГОЛ БИЧГЭЭ СЭРГЭЭЕ гээд л овоо хэлэлцэж байна шүү. Ингээд тэсгэлгүй ганц нэг мэйл чулуудаж орхилоо. Дараа нь хэд хоногийн дараа хэдэн галзуу нөхдийн маань нэг Нацаг анд дээрх бичлэгийг тэрлэжээ. Хальт уншаад өнгөрлөө. Ингээд ер нь л нэг босоо монгол бичгээрээ вэб хийж болчихоор (flash болон зураг ашиглахгүйгээр) санагдаад сая бараг 3 цаг суучихлаа.
Хялбар хэмжээнд бид монгол бичгээрээ вэб хийж болохоор болжээ гэдгийг харуулъя.
Амьдрал дээрх жишээг http://badaa.mngl.net/mb_test хуудаснаас үзэж болно. Арзайгаад байвал Монголбичиг фонтыг суулгах хэрэгтэй.
Татаж авмаар байвал http://badaa.mngl.net/mb_test/mb_test.zip хаягаас авч задлаад mb.html файлыг ажиллуулж үзнэ үү. IE8, Firefox3x, Safari, Opera хөтчүүд дээр чөлөөтэй дүрслэгдэнэ. Хэрэв таны хөтөч дээр хэвтээ дүрслэгдэж байвал таны хөтөч хуучин эсвэл өөр стандарттай байнаа гэсэн үг.
Залуус татаж аваад засаж янзлаад сайжруулна биз ээ. Сайжруулаад янз бүрийн вэб хийцгээгээрэй.
Хийх заавар:
1. Татаж авсан файлаа задлана.
2. Өөрөө шинээр html файл үүсгэх эсвэл mb.html файлын агуулгыг засна.
3. Хэрэв өөрөө файл үүсгэсэн бол толгойд нь 

<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="mn" lang="mn">
болон
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8">
<link rel="StyleSheet" href="mb.css" type="text/css">
<script type="text/javascript" src="mb.js"></script>

мөрүүдийг нэмнэ.
4. 

<body class="mb">

зааж өгнө.
5. Вэбийн төгсгөлдөө 

 <script type="text/javascript">flipMbElement();</script>

функцийг дуудаж өгнө. Энэ нь мөрийг урвуулагч функц юм. Мозилла төрлийн хөтчүүдэд босоо чиглэлийг дүрслэхдээ 90 хэм эргүүлээд мөрүүдийг тонгоруулан тавьж дүрслэж байгаа болно.
6. mb.js, mb.css -ийг үүсгэсэн файлтайгаа нэг хавтаст хадгална.
7. mb.css файлыг өөртөө зохицуулан засварлана. Ялангуяа бичвэрийн уртаас хамаарч эргүүлэлтийн байрлал буюу -moz-transform-origin:100% 50%; мөр их өөрчлөгдөнө.
Ер нь одоо CSS3-т чиглэлүүдийг дэмжүүлээд, Mongolianscript фонтоо засаад, ICU, Harfbuzz зэрэг render-үүдэд оруулчихвал компьютерт монгол бичгээр дүрслэх асуудал үндсэндээ шийдэгдэнэ. аа мөн гарын стандарт байрлал болон бас бус жижиг асуудлуудыг шийдэх хэрэгтэй юм байна. Гэхдээ эдгээр нь үндсэн биш зүгээр төгсжүүлэх алхамууд л юм даа.
За залуус минь монгол бичгээрээ вэб урлах гээд үзээд байж дээ.
Энэхүү жишээ нь зүгээр л болно гэдгийг харуулж буй анхдагч жишээ бөгөөд амьдрал дээр бүрэн дүүрэн ажиллахгүй байж болно. Та бүхэн өөрсдөө оролдож ахиулан сайжруулаад хэрэглэнэ буй заа.
Энэхүү вэбийн агуулгыг Билигсайхан андын бүтээсэн хуудаснаас шууд хуулж авсан ба javascript-ээр мөр урвуулах санааг Нацаг андын дээр дурдсан хуудаснаас авсан болно. Энэ нь чиглэлийн асуудалтай бөгөөд ер нь бол 270 хэм эргүүлээд глипыг тонгоруулбал арай зөв дүрслэгдэх юм. Гэтэл CSS3-ын glyph-orientation-horizontal, glyph-orientation-vertical өнөөг хүртэл бараг бүх (safari дэмжиж байж магадгүй, туршиж үзсэнгүй) хөтөчүүдэд дэмжигдээгүй байна.
ШИНЭЧЛЭЛ:
Хуудсыг үзэхэд дөрвөлжин тэмдэгтүүд гараад байна гэсэн гомдлын дагуу кодод багахан өөрчлөлт оруулж MongolianScript фонт суусан эсэхийг шалгадаг болголоо. Ингэснээр хуудас нэг бол зөв дүрслэгдэнэ үгүй бол таныг шаардлагатай фонтыг татаж авахыг сануулна.

Posted in Монгол хэл | 30 Comments »

Android version of Bolor dictionary

Tuesday, August 4th, 2009

Дүү Батжаргалын тусламжтайгаар Болор толийн Андройд хувилбарыг гаргалаа. Та Андройдтой бол одоо Болор толио тухтай хэрэглэх боломжтой боллоо. Яаж татаж авах болон хэрэглэх талаар эндээс уншина уу.

Posted in Монгол хэл | 2 Comments »

How should we translate the word “middleware”?

Wednesday, June 10th, 2009

За байз Middleware гэсэн үгийг (ухагдахуун) програмчлал эхлэн үзэж байгаа залууст хамгийн ойлгомжтой байхаар яаж авбал зүгээр вэ? Уг нь хэвээр нь миддлваре гээд заншвал програмистууд илүү ойлгоод амар байх. Даанч миддлваре гэсэн энэ бичлэг монгол хэлэнд тохирохгүй бас нүдэнд үнэхээр дасахгүй байна.
Бид software-г Програм хангамж
Hardware-г Техник хангамж
гэж заншсан. Тэгвэл Middleware-ийг Нэгдэл хангамж гэвэл ямар уу? :-)
Ер нь манай их дээд сургуулиудад энэ ухагдахууныг юу гэж заншсан байдаг вэ?

Нэмэлт:
Эд гэж авах бол шууд утгаараа “Дундын эд” болох юм даа тээ. Зарим нөхдүүд мэргэжлийн хэллэгийг тэр чигээр нь аваад тайлбарыг монголоор сайн хийгээд яваач гэдэг. Тэр чигээр нь авсанаас болоод тайлбар нь хэзээ ч маш сайн болохгүй л дээ. Тайлбар дотор нь монгол үг ч олдохгүй болох тал руу болоод ирэх байх даа.
Сэтгэгдлүүдэд орж ирсэн санаануудаас:
erdee: Завсрын програм хангамж
ulzii: Завсар хангамж :)
ajaxmaa: Суурь програм

2010-07-21: За энэхүү үгийг санал оруулсан нөхдийнхөө санаануудыг нэгтгээд “Холбогч суурь програм” гэхээр шийдлээ. Болор тольд мөн оруулчихлаа.

Posted in Монгол хэл | 8 Comments »

About old http://badaa.mngl.net page

Sunday, May 10th, 2009

Хөөх аль 2000 онд хийж байсан http://badaa.mngl.net/ түүн дотроо http://badaa.mngl.net/convert/con2uni.htm хуудас тийм их хэрэгцээтэй байдаг гэдэгт итгэж чадахгүй нь. :-) Үндсэндээ 2003 оноос хойш гар хүрээгүй их л хуучирсан байх ёстой доо.
Гэтэл энэ хуудас маань миний блог руу орж ирсэн заалтуудаас unknown, google.com, google.mn, live.com дараа хамгийн олон зочид дамжиж орж ирсэн хаяг болсон байх юм. Мөн болор толь руу ч олон хүн үүгээр дамжин орж иржээ. Энэхүү хуудсанд байгаа мэдээлэл хэр хэрэгцээтэй гэж та бүхэн бодож байна? Хэрэв маш хэрэгцээтэй гэж үзвэл нэг завандаа нэг шинэчилдэг ч юм билүү…
Болор толийн хувьд олон нийтийн хүртээл болсноосоо хойш 5 гаруй сар болж байгаа боловч, дундажаар өдөрт 8000-9000 хайлт хийгддэг хэрэгцээтэй сайт болж, 4 хоногийн өмнө 11 000 гаруй хайлт нэг өдөр хийгдэж дээд амжилт тогтоов. :-)
Ихэнх хэрэглэгчид монголоос орж байгаа тул энэ жилдээ багтаж монголд нэмэлт нэг сервер олж тавьж хурдыг нэмэх санаатай байна. Иймэрхүү техникийн сайжруулалтын хажуугаар програмчлалын хувьд ч хайлтын хурдыг ахиад 2-3 дахин нэмэгдүүлэх нөөц боломж бол бий. Зав л жаахан тааруу байна даа…
Блог руугаа орж ирсэн зочиндоо хаяа оюуны бэлэг барьчих юмсан гэж бодоод сүүлийн үед програмчлалын техник, оновчлолын талаар блогтоо түлхүү оруулах юмсан гэж сэтгэх боловч юм бичнэ гэдэг чинь л асар их цаг ордог хэцүү ажил юм байна шүү дээ.

Posted in Монгол хэл | 9 Comments »

The extraordinary start of the Bolor dictionary

Saturday, January 31st, 2009

За болор толь маань албан ёсоор гараад нэг сарын нүүр үзжээ. Өнөөдөр болор толь руу өдөрт 3000 доошгүй хайлт (дунджаар 3500 хайлт) хийгдэж, ихэнх орж ирсэн холбоосууд ямар нэг томоохон вэб сайт биш харин блогуудаар дамжин орж ирсэн байх юм. Мөн нийт бичлэг 440 542 -т хүрчээ. :-)
Нийт 319202 хандалт хийгдсэний 44000 орчим нь хайлтын машины автомат хандалт 275202 нь хүмүүсийн хандалт тэдгээрээс 14620 ялгаатай хэрэглэгч хандсан байна.
Нийт 990 гаруй сайтаас www.tesseract.mn/portal.php, болон weatherman.blog.banjig.net/post.php хаягаар дамжин орж ирсэн зочид хамгийн олон байлаа. Энэ хоёр сайтын эздэд баярлалаа!
Нийт хэрэглэгчдийн 34% монголоос 15% АНУ за тэгээд япон, солонгос, австрали, хятад, чех, германаас ихэвчлэн оржээ. Хамгийн баярлууштай нь нийт зочидын 53.86% нь мозилла/файрфокс ашигласан байв.

Хяналт засварын ажил нилээн удаан явагдаж байна. Хайлтын аргачлалыг би энэ хугацаанд мөн сольсон бөгөөд одоо арай хурдан үр дүнг нийлүүлэхээс гадна арай илүү хамааралтай нь эхэндээ эрэмбэлэгддэг болов. Болор толины үгсийн ангилал археологи=>9, статистик ба магадлалын онол=>10, кино урлаг=>11, палеонтологи=>11, шатар=>13, цаг агаар судлал=>14, мал эмнэлгийн нэр томьёо=>14, шүлэг=>15, барилга=>15, банк санхүү=>16, домог=>17, даатгал=>17, сүм хийдийн холбогдолтой үгс=>18, нягтлан бодох бүртгэл=>19, логик=>25, бирж=>25, шашны зан үйл=>27, улстөрийн нэр томьёо=>27, газарзүй=>28, урлаг судлал=>29, радио=>30, архитектур=>33, Байгал орчин=>33, сэтгэл зүй=>35, театрын холбогдолтой үгс=>41, хэвлэлийн нэр томьёо=>42, металл боловсруулах=>56, астрономи, одон орон=>68, эм зүйн нэр томьёо=>76, авиа зүй=>77, уул уурхайн үйлдвэрлэл=>88, гүн ухааны нэр томьёо=>91, биохимийн нэр томьёо=>106, хэл шинжлэл=>109, дуу хөгжим=>112, компьютерын ухаан=>124, далай тэнгисийн нэр томьёо=>131, электроникийн нэр томьёо=>138, хэл зүй=>144, физиологийн нэр томьёо=>150, геологи=>177, санхүүгийн нэр томьёо=>225, спортын үг хэллэг=>298, математик=>314, эрдэс=>319, түүхийн холбогдолтой үгс=>347, анагаах ухааны нэр томьёо=>364, физикийн нэр томьёо=>369, цэргийн холбогдолтой үгс=>405, биологийн нэр томьёо=>486, анатомийн нэр томьёо=>582, хуулийн нэр томьёо=>665, техникийн үг хэллэг=>732, химийн нэр томьёо=>876, амьтан судлал=>970, эдийн засгийн нэр томьёо=>1106, ургамал судлал=>1310, эмнэлгийн нэр томьёо=>1490, худалдааны нэр томьёо=>10171 гэсэн байдалтай байна. Хайж байгаа үсгийг судлахад геологи уул уурхай, математик, статистик, физик, анагаах, техник, компьютерийн ухааны холбогдолтой үгс хамгийн эрэлттэй байгаа нь тогтоогдсон тул юуны өмнө эдгээр салбарын ангилалыг хийх зорилт тавигдаж байна. Мөн хайлтын машины оновчилол хийснээр хамгийн том хайлтын машинууд болох гүүгл (google.com) болон лийв (live.com) хувьд English Mongolian dictionary эсвэл Mongolian English dictionary гэсэн түлхүүр үгээр хайхад ямар ч гэсэн эхний хуудсан дээр нь гардаг болгов.

Posted in Монгол хэл | 10 Comments »

First Version of Bolor dictionary is released

Thursday, December 25th, 2008

За өнөөдөр Болор толийн анхны онлайн хувилбарыг гаргалаа. Хаяг http://www.bolor-toli.com
Одоогийн байдлаар Англи<->Монгол чиглэл 440 372 бичлэгтэй болсон тул дэлхий дээрх хамгийн том англи<->монгол толь болж чадсан хэмээн итгэнэм. Одоо цаашид илүү олон жишээ нэмэх болон хамгийн чанартай гэсэн тодотгол нэмэхийн төлөө бүх үгсийн орчуулгыг гараар баталгаажуулах ажлыг эхлүүлж байна. Мөн энэ чанарын баталгаажуулалт дууссаны дараа бусад толинуудыг нэмэх төлөвлөгөөтэй байна.
Энэхүү онлайн толь нь ямар ч зорилгоор хэрэглэхэд төлбөргүй. Мөн та http://www.bolor-toli.com/index.php?nav=5&pageId=15 хуудаснаас толины виджетийг авч өөрийн вэбдээ холбон хэрэглэж болно. Мөн олон хэрэглэгч firefox search toolbar хийж өгөөч гэж хүссэн тул мөн дээрх хуудсанд нэмсэн байгаа. Түүнийг суулгана уу. Эсвэл шууд энд дараад суулгаж болно.
Энэ толины өөр нэг онцлог нь хайгаад олдоогүй үг бүрийг Хэлэлцүүлэгт нэмээд бүгдээрээ хэлэлцэх боломжтой. Мөн удахгүй дүрмүүд болон үгийн баялаг сайжруулагч програм нэмэгдэх болно. Та бүхэн таалан соёрхоод сэтгэгдэл болон хүсэлтээ үлдээгээрэй.

Posted in Монгол хэл | 11 Comments »

Болор толийн статистик

Tuesday, April 8th, 2008

Болор толийн нийт үг (утга) 350115 -д хүрсэнээс англи чиглэлийн үг 99738 монгол чиглэлийн үг 164084 болжээ. Хийгдсэн цагаас өнөөг хүртэл (~45 хоног) 12001 үгийн хайлт хийгджээ. Мөн өнөөдрийн хувьд 12 цагийн дотор 550 үг хайгдсан байна. Одоо л овоо хүмүүст хүрч байгаа юм боловуу. Одоогоор хайлтад олдоогүй бөгөөд зөв англи үгийн тоо 130 орчим байна. Зав гарахгүй байгаа тул орчуулж амжихгүй цугларсаар байгаа нь энэ.
Мөн дүрмийн алдааг нь шалгаагүй 1000 гариу геологийн чиглэлийн үгс ба 16000 орчим мэдээллийн технологийн үгс хүлээгдэж байна. Мөн опенофисын нэр томьёоны толиосоо найдвартай гэсэн үгсээ бас түүж нэмэх бодол бий. :-)

Posted in Монгол хэл | 1 Comment »

« Older Entries