Badral's personal blog
Интернет миний ертөнцийг хардаг цонх …

January, 2008Archive for

Охин үр

Saturday, January 26th, 2008

Аав болох гээд ойрд компьютер дээр суусангүй. Олон зуун имэйл цугларчээ. За тэр ч яахав.
3 кг 900 гр жинтэй 52 см урт охин үр минь төрлөө. Бас л өнөөг хүртэл мэдэрч, амталж үзээгүй байсан нэг өнгө нэгэн мэдрэмжийг төрүүлдэг юм байнаа.
Хөөрхий ээж нь харин их зовдог юм байна. Жам ёсоор нь төрөх гэж 25 цаг үзсэн боловч охины толгой нь хэт том байсан тул kaiserschnitt (хийсвэр) хийлгэн хагалуулж нэг юм гаргав.
За эмнэлэгт байгаа хоёрыгоо эргэхээр гаръя даа. Хэд хоног эмнэлэг рүү гүйж энэ компьютерын ардаас холдох боллоо. Ажлаасаа ч 14 хоног амралт авч, хоёрыгоо гэртээ асрахаар шийдлээ.

Охин үр
Цэцгэн буурал гацуур модны гунигийг цэлмүүлхээр
Цэцэгт хаврын цэнхэр яргуй цасан дээр хэвтэнээ
Цээжний гуниг, насны баярын дундуурыг дүүргэхээр
Цэлмэгэр багахан охин үр минь нартад мэндэллээ

Цээний цэцэгт хөвчийн хангайн цэнгэлийг гүйцээхээр
Цээлхэн дуутай хөхөө шувуу зунжин донгодлоо
Цэвэр ичимтгий монгол зангаараа хотлыг уяраахаар
Цэв цэвэрхэн охин үр минь гэрээ гийгүүлнэ ээ

Цэмцгэр гоёхон цэцгийн цэнгэлийг гүйцээхээр
Цэнгүүн тайгын цэгзхэн гацуур намрыг үдлээ
Цэлмэж туулдаг, алдаж ухаардаг хорвоог танихаар
Цэлгэр гол шиг охин үр минь дуулан гэгэлзлээ

Цэлийн цэлийx цасан далайн гунигийг нимгэлxээр
Цээнэ шарилж өвлийн туршид цасанд сэрвэлзэнэ ээ
Цэрвүү xолдоо оxин үр минь xадамд гараxаар
Цэцгийн үндэс шиг ижий аав нь гэртээ үлдэнэ ээ

Нээлттэй эх бүхий програмын тухай

Monday, January 21st, 2008

За ойрд бие чилээрхээд компьютер дээрээ сууж чадсангүй. Ингээд зарим хүмүүсийн асууж сонирхож байдаг нэгэн зүйлийг хөндөн бичихээр шийдлээ. Нээлттэй эх бүхий програм хангамж, ОпенМН холбоо ер нь хэнд хэрэгтэй юм бэ? Ямар зорилготой яаж оршин тогтнох юм? гэж хүмүүс асуудаг. Тус бүрд нь би имэйлээр хариулт хэлдэг байв.
Мөн зарим хүмүүс нээлттэй эх бүхий програм хангамжийг үзэн ядаж өөрийнх нь бизнест сөргөөр нөлөөлж байгааг онцолдог. Тэдгээрийн нэгэнд Билл Гейтс ч орно. Тэрээр нээлттэй эх бүхий програм хангамжийг хөгжүүлэгч FSF-г компьютерын шинжлэх ухааны хорт хавдар ч гээд хэлээд авсан удаатай. Энэ бол том эндүүрэл. Гэхдээ хүн бүр янз бүрээр хүлээн авах бизээ.
За миний хувьд компьютерын шинжлэх ухааны зөв хөгжил бол нээлттэй эх бүхий програм хангамж гэдэгт итгэдэг. Компьютерын програм хангамжийн хөгжлийг аварч маш том дэвшил авчирсан гэж үздэг. Хамгийн энгийн жишээ гэхэд олон зуун программистууд ихээхэн зүйлд суралцсан биз. Олон зуун санхүүгийн боломжгүй боловч чадварлаг залуус өөрийн хэрэгцээндээ шаардлагатай програмыг зохиогоод бусдад буян үйлдэж үнэ төлбөргүй цацсан байх. Үүнд буруу нь юу байна?
Худалдааны програм хангамжид нээлттэй эх бүхий програм тийм их саад болдог гэж үү? Миний бодлоор үгүй ээ харин ч бүр эсрэгээр. Хэрвээ худалдаж байгаа л юм бол худалдааны програм хангамжууд нээлттэй програм хангамжаас илүү байг л дээ. Тиймээс харин ч түүнд шалгуур болж чанаржуулж байгаа юм биш үү? Мөн нийгэмд үзүүлж байгаа хамгийн том ашиг тус нь хууль бус үйл ажиллагааг олон хувиар багасгаж өгч байна. Жишээ нь манай монголчууд шиг өндөр үнэтэй програм хангамж худалдаж авах боломжгүй хүмүүс яаж хууль ёсоор тэдгээрийг хэрэглэх билээ? Үргэлж кракдаад хууль бус үйлдэл хийгээд сууж байх уу? Тэгвэл нээлттэй програм хангамж нь харин худалдааны програм хангамж эсвэл хууль ёсны нээлттэй эх бүхий үнэгүй програм хангамж хэрэглэнэ үү гэсэн сонголтыг бий болгож өгснөөр таны бизнес хийж буй худалдааны програм хангамжийг эвдэж сүйтгэхээс хамгаалж байгаа бус уу?
Програм хангамж бол зөвхөн бизнес хийх хэрэгсэл бишээ. Хүн төрөлхтөн болон бусад шинжлэх ухаануудыг хөгжүүлэх хэрэглэгдэхүүн мөн. Өөрийн гэсэн тохирсон үнэ өртөгтэй байх хэрэгтэй харин хэтрүүлэн үнэлэх нь түүний хөгжилд харин ч сөрөг нөлөөтэй.
Нээлттэй эх бүхий програм хангамж байгаагүйсэн бол Интернет мөн байхгүй л байх байлаа. Интернет байхгүй байсан бол информатикын шинжлэх ухаан ямархуу байх байсан бол?!…
Бид ОпенМН холбоог байгуулан монголдоо информатикын шинжлэх ухааныг хууль ёсоор нь хөгжүүлэхэд багахан ч болов хувь нэмэр оруулахыг зорьсон билээ. Бид монголд худалдааны програм хангамжийн үйл ажиллагаа явуулж буй газруудад ямар ч саад тотгор болоогүй. Харин хууль бусаар хэрэглэгдэж байгаа микрософт виндовс болон бусад томоохон програм хангамжуудыг нээлттэй эх бүхий хууль ёсны альтернатив боломж болох Линүкс/Юникс системүүд болон тэдгээр дээр ажилладаг мянга мянган програмыг сурталчилан дэлгэрүүлэхийг зорьсон билээ. Үүний тулд монгол хэл дээрээ хэрэглэх боломжтой болгож хөгжүүлэх нь хамгийн зөв зүйтэй алхам юм хэмээн үзэж өнөөг хүртэл энэ үйлсийн төлөө зүтгэж байна. “Програм хангамжийг хууль ёсоор нь худалдан авах эсвэл үнэ төлбөргүй нээлттэй эх бүхий програм хангамжийг хэрэглэх” гэсэн хоёр сонголт оршин тогтнож байж информатикийн шинжлэх ухаан зүй зохистой эрүүлээр хөгжих болов уу хэмээн бодож байна.

Mongolian OpenOffice glossary is now online

Wednesday, January 9th, 2008

За ОпенОфисын орчуулгад хэрэглэгдэж буй нэр томьёоны орчуулгыг ОпенМН холбооны вэб хуудсан дээр ил тавилаа. Аливаа програм хангамжийн орчуулгыг чанартай хийх нэг үндэс нь нэр томьёоны толь үүсгэн түүн дээрээ эхлэн ярилцаж тогтсон байх хэрэгтэй байдаг. Энэхүү нэр томьёог та үзэж түүн дотроос ухагдахуун хайж болохоос гадна хэрэв танд илүү гоё санаа эсвэл шүүмжлэх алдаа олсон бол түүнийгээ бичиж, ухагдахуун тус бүр дээр хэлэлцүүлэг өрнүүлэх боломжтой юм.
Харин өөрчлөлт болон баталгааг зөвхөн орчуулгад оролцож байгаа залуус л хийх эрхтэй. Хэрэв та оролцъё гэвэл миний badaa (at=goy a ch gedeg) openoffice.org хаягаар холбоо барьж болно. Мөн зарим нэг гишүүд ажлын боломжоос шалтгаалан орчуулах боломжгүй болж гарч зарим нь шинээр нэмэгдэж орж ирж байгаа тул төслийн дундаас орж ирж байгаа хүмүүст зориулан нэгэн товч гарын авлага бэлтгэлээ.
Мөн монголын native language төслийг албан ёсоор эхлүүлсэн ба удахгүй http://mn.openoffice.org/ вэбийг багийн залуус хийж тавих болно.
Энэ нөр их үйлст оролцож байгаа залуус болон оролцохоор зэхэж буй залуустаа талархал илэрхийлье!

ГНОМЫН орчуулга онлайн орчуулгын системд орлоо

Saturday, January 5th, 2008

ОпенМН холбооны шинэ вэбийн хамгийн чухал сайжруулалтын нэг бол Вэбд суурилсан онлайн орчуулгын систем юм. Өнөөдөр энд ГНОМЕ-н ирээдүйд гарах хамгийн сүүлийн хувилбарын орчуулгын файлуудыг орууллаа. Та бүхэн хуучин вэб дээр бүртгэлтэй байсан бол түүгээрээ нэвтрэн бүртгэлгүй бол шинээр бүртгүүлэн нэвтэрч орчуулга хийх боломжтой. Өргөнөөр оролцон ирэх хувилбарт монгол хэлээ оруулна гэдэгт итгэж байна.
Хэрвээ та ГНОМЕ дэлгэцийн систем хэрэглэдэг бол, түүнийг хамтран хөгжүүлэхийг, монголчлохыг хүсдэг бол орчуулгад идэвхтэй оролцохыг уриалж байна. Таны орчуулсан бичлэг бүр бидний системд хадгалагдан үлдэх бөгөөд дараагийн ГНОМЕ хувилбарт орчуулгад оролцсон хүн бүрийн нэр орчуулагч талбарт бичигдэх болно.

ОпенМН шинэ вэб

Friday, January 4th, 2008

За өнөөдөр ОпенМН холбооны шинэ вэбийг туршилтын шугамаар http://www.openmn.org хаягт тавьчихлаа. Энэ одоогоор бүрэн ажиллагаатай бус тул бүрэн тогтвортой ажиллах хүртэл хуучин вэбээ http://openmn.sf.net хаяг дээр нь үлдээчихлээ. Үнэндээ програмчлалын хувьд суурь нь дууссан ба вэб орчуулга, толь, нэр томьёо, үг түүгч, үг үсгийн алдаа шалгагчдыг сайжруулах тэдгээрийн өгөгдлийг бүрэн эхээр нь оруулах мөн вэбийн зарим өгөгдлүүдийг оруулах үлдээд байна. Бүх хуучин хэрэглэгчиддээ мэйл явуулах гээд yahoo.com хаягт PHP -н mail() функцээр туршиж үзтэл тэдгээрийн Bulk хавтас руу ороод болдоггүй. Үүнийг шийдэж байгаад явуулъя гэж бодоод орхив.
Илгээсэн мэйлийн толгойг харж байхад X-YahooFilteredBulk болон X-PHP-Script: хоёрт л учир байх шиг байна. Бүр болохгүй бол SMTP ашиглахаас. X-PHP-Script: мэйлийн толгойд PHP-с шууд автоматаар нэмэгдсэн байхыг бодвол энэ PHP-гээ янзлах хэрэгтэй юм шиг байна. Нэмэхгүй болгодог patch байдаг л байх даа.

Өчигдөр мөн цахим өртөөний серверийг шинэ сервер лүү нүүлгэв. Нүүлгэж байхад хэд хэдэн муу спам мэйл лист рүү нь ороод сандаргаад л авав. Өмнөх бичлэгт бичсэн greylist-ээр спаммууд ч харин нэг дарагдлаа даа. Graylisting -ыг spamassing, clamAV хамт хэрэглэчихэд ч харин нэг гайгүй бололтой юм байна шүү.